Daniël Heinsius (1580-1655): 'Geluckich die int veldt...'

 

     Solvi non possum, nisi magis constringar

 

Geluckich die int veldt, int midden van de lanssen

En van de sweerden bloot den droeven dans mach danssen,

     Die wy al moeten gaen, en vallend' in het sandt

     De leste voetval doet voor Godt en voor zijn landt.

 

Maer my ellendich mensch, die strijdt hebb' aengenomen

Vol vreucht en vol verdriet, wordt oock de doot benomen.

     Mijn vyandt is mijn lief: die mij de strijdt aandoet

     Die acht ick bovenal, die wensch ick dobbel goet.

 

Haer sweert is haer gesicht, de lanssen zijn haer woorden,

Daer zy my mede quetst: haer armen sijn de koorden,

     Daer zy my mede bindt; de pijlen die ick vlie,

     Dat sijn de oogen self, die ick soo geerne sie.

 

O vriendelick gewelt! waer soud' ick konnen loopen,

Daer ick gebonden ben met sulcke soete knoopen?

     O vyandt die ick soeck! ô lijden sonder pijn!

     Ick moest om los te gaen noch meer gebonden sijn.

 

 

     Solvi non possum, nisi magis constringar

 

Happy the man in battle midst the pointed lances

Who by the unsheathed swords is forced to dance sad dances,

     As all of us must do, and falling in the sand

     His final footstep takes for God and for his land.

 

But I, oh wretched man, who battle has accepted

With all its joys and woes, from death have been excepted.

     My foe is my sweet love: she who against me fights

     I honour above all, would double her delights.

 

Her sword is her fair face, her lances are but her words

With which she torments me: her arms are the kindly cords

     With which she binds me tight; the arrows which I flee

     Are but her very eyes, which I so love to see.

 

Oh amicable force! Where could I try escaping

Since I am bound with knots so sweet of her own making?

     Oh, foe that I would seek! Oh, suff’ring without pain!

     Only with tighter bonds can I be free again.

 

Ferdinand Vercnocke: 'Bij Rembrandt's 'Man met den helm'' (PS 70)

 

BIJ REMBRANDT’S

‘MAN MET DEN HELM’

 

Duister de wand en duister mijn gewaad,

duister mijn blik en duister mijn gelaat.

 

Ik leef verborgen en blijf onbekend,

ik ben de stilte en diep gepeins gewend.

 

Ik heb noch vrouw noch vrienden, zoon noch meid,

om mij is nood en heilige eenzaamheid.

 

De wereld blijft mij vreemd, en schemert vaag;

veel schoner is de wereld die ik draag.

 

En rein in ’t duister, groot van gouden licht,

gloeit op mijn hoofd, hoog opgericht,

 

De helm, geklonken aan een kloeken rand,

een stormhoed waarop vurig loofwerk brandt.

 

Daarboven, fonklend in ’t verneveld ruim,

de trotse rilling van een rode pluim.

 

 

ON SEEING REMBRANDT'S

‘MAN WITH HELMET’

 

Dark is the wall, and dark my raiment too,,

dark is my gaze, and dark my face in hue.

 

I live concealed and shall remain unknown,

in me is silence and deep thought ingrown.

 

No wife, friends, son nor maid do I possess,

I’m swathed in holy loneness and distress.

 

The world remains a stranger, vague and dim,

far fairer is the world I bear within.

 

And, pure in darkness, rich with golden light,

there gleams upon my head, held proudly high,

 

The helmet, with its studded sturdy brim,

war headgear on which fiery leafage glints.

 

Above it, glistening in the misty gloom,

the haughty quiver of a russet plume.

 

 

Translated in collaboration with Albert Hagenaars

Poetic Synapses 70

 

Friedrich Hölderlin: 'Hälfte des Lebens'

HÄLFTE DES LEBENS

 

Mit gelben Birnen hänget

Und voll mit wilden Rosen

Das Land in den See,

Ihr holden Schwäne,

Und trunken von Küssen

Tunkt ihr das Haupt

Ins heilignüchterne Wasser.

 

Weh mir, wo nehm ich, wenn

Es Winter ist, die Blumen, und wo

Den Sonnenschein,

Und Schatten der Erde?

Die Mauern stehn

Sprachlos und kalt, im Winde

Klirren die Fahnen.

 

 

HALF OF LIFE

 

With yellow pears full-laden

And covered with wild roses

Land hangs into lake,

You swans alluring,

And drunken with kisses

Dipping your heads

In sacredly sober water.

 

Ah me, where will I, when

The winter’s come, find flowers, and where

The sunshine and

The shadows of the earth?

The walls all stand

Speechless and cold, the wind-caught

Weather-vanes clatter.

  

Bernlef: 'Handen'

 

HANDEN

 

De ene en de andere hand

Ze weten niet van elkaar

De een verdween, de ander bleef

Gescheiden door 372 jaar

Ik kijk ernaar, dan naar mijn hand die schrijft

 

Hoe hij streek voor streek

De hand legde op het hart

Met zijn vingers bijna de geschilderde raakte,

De waarheid van het vermoeide hoofd

Rustend op de fijn geplooide kanten kraag.

 

De man verdween, zijn beeld bleef achter

De stille hand wijst op de schildershand

Die hier tot stilstand kwam.

Ik trek mij terug en licht de hand

Met wat ik schreef tot hier.

 

 

HANDS

 

The one and the other hand

Know nothing of each other

The one long gone, the other lived on

Separated by 372 years

I gaze at it, then at my hand that writes

 

How stroke by stroke he

Laid his hand on his heart

With his fingers almost touched the painted one,

The truth of the weary head resting

On the finely folded lace ruff

 

The man long gone, his portrait living on

The still hand pointing to the painter’s hand

That came here to a standstill.

I withdraw and lift the hand

From what I’ve thus far written.

 

 

 

Anna Enquist: 'Rembrandt en Saskia'

REMBRANDT EN SASKIA 

 

Hij schildert in het huwelijksjaar

zijn vrouw, hij schildert wat met haar 

verloren gaat achter het zoete kinspek, 

de verlegen lippen en het roze oor. 

 

Hij schildert haar slierten en parels, 

glazen oorhanger die hem een middag 

neemt. Doorzichtigheid wekt razernij; 

hij schildert maar wat schildert hij? 

 

Niet hoe zij was maar wat zij dacht, 

wat zij achter de ezel zag, wat zij 

vertelde met die blik - toegangsbiljet 

tot doffe rouw: een zelfportret.

 

 

REMBRANDT AND SASKIA 

 

In his first year of marriage he portrays

his wife, paints everything that stays

concealed of her behind the larded cheeks,

the timid lips and rosy ear.

 

He paints her necklaces and pearls, a dangling

eardrop made of glass that takes an afternoon.

Transparency, but the incensed complaint:

he paints but what exactly does he paint?

 

Not how she was but what she thought,

what she espied behind the easel, what

that glance revealed – access

to muted grief: a self-portrait, no less.

 

 

Serge Van Duijnhoven: 'De vlucht van de magiër'

 

De vlucht van de magiër

 

I

 

Het is niet zonder bijbedoelingen

dat hij zijn kussen pakt en de poes

met de ochtend tegen de hemel

geplakt de dag losmaakt

van de rest van het leven

na een nacht van donkere regen

(...) Het dode oog in het plafond

verwijt hem zijn vermoeidheid

het verwijt hem de pijn

die niet wil genezen

het verwijt hem de angst

niet onzichtbaar te kunnen blijven

(...) op de trap ligt de post

voor zijn gade hij steekt

de brieven in zijn zak

hij zoekt de sleutel

onwillekeurig herkent hij in zijn

gebaren de trekken van zijn vader

 

 

II

 

Op de binnenplaats gillen de

kinderen alsof ze met stokken

geranseld worden terwijl het

ijzeren hek achter hem jammert

hoort hij hoe de douchedruppels

van de muren worden gestript

(...) hij springt op zijn fiets

en jaagt en jakkert bezeten langs

de school met de dichtgetimmerde

ramen de parochiekerk waar hij

getrouwd is nu een mortuarium

(...) voortgedreven wordt hij

door de sirenes op maandag

iedereen zal verbaasd staan dat hij

niet zal terugkeren de magiër

met schrik voor het kwik van de

slaap waarin hij zijn goden niet

van zijn dromen te scheiden ziet

 

 

The flight of the magician

 

I

 

It is not without hidden agenda

that he packs his pillow and pussy cat

with the morning stuck against

the sky loosens the day

from the rest of life

after a night of dark rain

(…) The dead eye in the ceiling

reproaches him for his fatigue

it reproaches him for the pain

that refuses to be healed

it reproaches him for the dread

of not being able to stay invisible

(…) on the doormat lies the post

for his companion he shoves

the letters into his pocket

he looks for the key

involuntarily he recognises in his

gestures those of his father.

 

 

II

 

In the backyard the children

are howling as if  being

clobbered with sticks while the

iron fencing behind him moans

he hears how the shower-drops

are being stripped from the walls

(…) he jumps onto his bicycle

and pelts and rushes possessed past

the school with the boarded-up

windows the parish church where he

got married is now a mortuary

(…) he is driven on by the

sirens on Monday everyone

will stand there amazed that he

the magician will not be returning

with a fear of the quicksilver of

sleep in which he seems unable

to separate his gods from his dreams

 

Antoon Van den Braembussche: 'Shakuhachi' (PS 69)

Shakuhachi - traditional Japanese end-blown bamboo flute

 

Shakuhachi

 

Zoals de lucht zich verspreidt

in de oude bamboegroeve,

zo verplaatst zij zich nergens.

 

Zo hoor je nergens

het suizen, het aanblazen zelf,

als opperste meditatie.

 

Zo hoor je nergens

de klanken

als priesters van het niets.

 

Zo voel je nergens de stilte

in het aangezicht,                                                                                                                

als een tastbare schemering.

 

Grondeloze omarming

van leegte.

 

De verlichting

in één enkel geluid.

 

 

Shakuhachi

 

Just as the air spreads out

in the old bamboo groove,

so too it travels nowhere.

 

So too you hear nowhere

the swishing, the actual blowing

as supreme meditation.

 

So too you hear nowhere

the sounds

as priests of nothingness.

 

So too you feel nowhere

the stillness in the face

as a tangible twilight.

 

An unfathomable embrace

of emptiness.

 

Illumination

in one single sound.

 

 

Translated in collaboration with Albert Hagenaars

Poetic Synapses 69

 

J.K. Rensburg: 'Verraad van fabrieksgeheim' (PS 68)

 

VERRAAD VAN FABRIEKSGEHEIM

 

Ik waande eerst uit werken van poëten,

Dat je’ enkel werd door godd’lijk licht bestraald,

Voordat je’ iets schiep. Maar ik wil ’t eerlijk weten:

Je maakt het éérst af, wat het best betaalt.

 

En zoo’n sonnet?... Och, kalm met passen, meten

Schrijf je’ eerst de twee kwatrijnen. Dat bepaalt

Al, wat geklonke’ aan den terzinen-keten

Er verder aan het slot wordt bijgehaald.

 

’k Verraad hier eigenlijk fabrieksgeheimen.

’t Is heusch zoo’n kunst niet dat scandeeren, rijmen,

Verliefd zijn oók niet. Nou: dat pen je neer

En mengt dat met je stemming door het weer.

En landschap-schild’ren leer je - een, twee, drie -

Geholpen door een boek van botanie.

 

 

BETRAYAL OF TRADE SECRET

 

From poets’ works I first had the idea

You simply were suffused by light divine

Before you wrote. The truth’s more this, I fear:

You first complete what’s best paid, every time.

 

And such a sonnet?... well, fine-tuning’s out,

Just dump two quatrains on the page. For now

The tercets’ content is in little doubt,

As too the ending with its final bow.

 

Trade secrets are what I’m betraying here.

To scan and rhyme’s no art, is nowhere near,

Nor’s being love-struck. Well: you plonk that down

And with your mood you stir it round and round.

And landscape painting’s mastered – one, two, three –

Assisted by a book on botany.

 

 

Translated in collaboration with Albert Hagenaars

Poetic Synapses 68

 

 

 

Jan Arends (1925-1974): 'Ik schrijf gedichten als dunne bomen'

 

Alain Teister: 'Poëzie' (PS 67)

 

POËZIE

 

Poëzie is, voor mij althans,

niet het vermoeid, roerdompig

droevig geroep om de gemiste kans.

Het is meer iets van op klompen

lopen, knarsen op het grint.

Wie dit vindt zal niet

mee kunnen komen met lome

en oude symbolen:

de bleke maan voor ’t bleke lief

is eerder week dan apocrief.

Meer dan op ’t volkje dat betreurt

en klankrijk zeurt

als de grond tussen gelieven split

hou ik het op wat bijt,

en wel om ’t hardst.

Poëzie is meer

die barst zien, verifiëren,

en dat dan zeggen. Barst.

 

 

POETRY

 

Poetry, for me at any rate, is

not the languid, bittern-booming

mournful cry at missed chances.

It is more like stomping along in

clogs and the crunch of grit.

Anyone that feels this fits won’t

settle for churning out listless

and outworn symbols:

the pale moon for the pale beloved

is more weak than apocryphal.

Rather than joining the groaners

and sonorous moaners if

the earth between lovers rifts,

I seek what has plenty of bite,

is rough and tough.

Poetry’s more a question

of gloves-off seeing, verifying

and then stating. Gloves-off.

 

 

Translated in collaboration with Albert Hagenaars

Poetic Synapses 67