Kjell Espmark: 'När ett språk dör'

 

När ett språk dör

                             

När ett språk dör

dör de döda för andra gången.

Det vassa ordet som vände jorden

i fuktigt glimmande fåror,

det kantstötta ordet med rykande kaffe,

det blanka, lite flagade ordet

som ett ögonblick reflekterade

fönstret och den bråkiga almen därute,

det hemligt doftande ordet

som handen sökte sig mot i mörkret

under skygga försäkringar:

dessa ord som gav de döda ett liv

bortom livet

och de levande del i ett större minne

har just skrapats bort ur historien.

 

Så många skuggor som skingras!

Utan ett namn att bo i

tvingas de i slutlig exil.

 

Skylten på den övervuxna stationen

heter något på 54 bokstäver

som ingen får in i munnen mer.

Det kan man stå ut med.

Om bara inte alla dessa

som dött för andra gången

tagit mullens strävhet med sig bort,

grönskan ur lövverket, svalkan ur bäcken.

Foten kan plötsligt gå tvärs genom marken.

Och ingen vet vad vinden vill oss

eller varför vi kom hit en gång.

Visst hör vi fåglarna i trädet

men var har sången blivit av?

 

 

When a language dies

 

When a language dies

the dead die a second time.

The keen-edged word that turned the soil

in moistly gleaming furrows,

the chipped word with steaming coffee,

the shiny, slightly flaky word

that for an instant reflected

the window and the restive elm out there,

the secretly scented word

that the hand felt its way towards in the dark

amid shy reassurances:

these words which gave the dead a life

beyond life

and the living a share of a larger memory

have just been scraped out of history.

 

So many shadows that are dispersed!

Without a name in which to dwell

they are forced into a final exile.

 

The sign on the overgrown station

has a name 54 letters long

that no one will ever pronounce again.

That is something one can put up with.

If only all those

who have died a second time

hadn’t taken with them the soil’s roughness,

the green from the foliage, the coolness from the stream.

The foot can suddenly go right through the field.

And no one knows what the wind wants of us

or why we once came here.

To be sure we can hear the birds in the tree

but what has become of their song?

 

 

J.C. Bloem: 'Zondag'

 

Zondag

 

De stilte, nu de klokken dooven,

Wordt hoorbaar over Zondagsch land

En dorpsche woningen, waarboven

Een schelpenkleur’ge hemel spant.

 

De jeugd keert weer voor de’ in gedachten

Verzonkene, die zich hervindt

Een warm van onbestemd verwachten

In Zondagstilte eenzelvig kind.

 

En tusschen toen en nu: ’t verwarde

Bestaan, dat steeds zijn heil verdreef;

De scherpe dagen, waar de flarde

Van ’t wonde hart aan hangen bleef.

 

Niet te verzoenen is het leven.

Ten einde is dit wellicht nog ’t meest:

Te kunnen zeggen: het is even

Tusschen twee stilten luid geweest.

 

 

Sunday

 

The silence, now the bells stop chiming,

Is audible o’er Sunday’s land 

And village dwellings, ’neath the climbing

Pearlescent skies’ high-arching span.

 

And youth returns within the one who,

Lost in his thoughts, can childlike feel

A warm, diffuse expectancy through

The Sunday’s silence slowly steal.

 

And, between then and now: the tangled

Existence that well-being quelled;

The keen-edged days that left just mangled

One’s gash-torn heart, all hopes dispelled.

 

Life’s incompatibly ill-founded.

The most that one can do, unbowed,

Is make the claim: it briefly sounded

Between two silences quite loud.

 

R.M. Rilke: 'Herbsttag'

 

Herbsttag

 

Herr: es ist Zeit. Der Sommer war sehr groß.

Leg deinen Schatten auf die Sonnenuhren,

und auf den Fluren laß die Winde los.

 

Befiehl den letzten Früchten voll zu sein;

gieb ihnen noch zwei südlichere Tage,

dränge sie zur Vollendung hin und jage

die letzte Süße in den schweren Wein.

 

Wer jetzt kein Haus hat, baut sich keines mehr.

Wer jetzt allein ist, wird es lange bleiben,

wird wachen, lesen, lange Briefe schreiben

und wird in den Alleen hin und her

unruhig wandern, wenn die Blätter treiben.

 

 

Autumn Day

 

Lord: it is time. The summer’s run its course.

Upon the sundials now let fall your shadow,

and let the meadows feel the winds’ full force.

 

Make the last fruits mature upon the vine;

give them the warmth of two more southern days,

force them to consummation and then chase

the final sweetness into heavy wine.

 

The one now homeless will not build a home.

The one now lonely long will stay that way,

remain awake, read, letter-write all day

and restlessly in avenues will roam

this way and that when caught leaves stir and stray. 

 

 

 

Anton van Duinkerken: 'Melancholie der bomen in september'

 

Melancholie der bomen in september,

Die weldra niet meer samen groen zult zijn,

Doch draagt uw eigen kleur van diepe wijn,

Van donker bier, van roggebrood, van gember...

 

Hoe anders was de jeugd, waarin ik droomde

Samen met vrienden, sterk want eensgezind

't Leven te maken tot een vreugdbewind.

Hoe anders is vandaag het ingetoomde                                         

 

Bestaan van ieder onzer, door zijn plichten

En zijn verlangens een eenzelvig man,

Die zoekt te maken wat hij maken kan

Van zijn gezin, zijn taak en zijn gedichten!

 

Het wintert over ons in deze dagen

En elk staat eenzaam; de gebondenheid

Ontbond zichzelf, en makkers, waar gij zijt,

Ik durf uw vriendschap nauwlijks meer te vragen!

 

Ieder zwierf uit op doortocht naar het eigen

Intiem domein en vond de ander niet.

Hij schiep zijn eigen toon en zong zijn lied,

Of hij verloor zich in zijn eigen zwijgen.

 

Zullen wij eenmaal nog tezamenkomen,

Hier of hiernamaals, in gemeenzaam spel?

Wij waren destijds vroom en wisten wel

Dat ons iets beters wachtte dan te dromen.

 

Maar geen verzadiging bracht een der onzen

't Geluk van't vroegere verlangen weer,

Wij willen telkens nog de eerste keer

Herleven van 't gezaamlijk hartebonzen.

 

Ik zie de bomen in september doven

Hun groen tot goud, hun goud tot blekend geel.

En het blijft mijn droefheid, dat ik nooit geheel

In enig mens als eenling kan geloven.

 

 

The melancholy of trees in September,

The same green soon you no more will define,

You’ll wear your various shades of deep-red wine,

Of dark beer, rye bread, ginger’s dullish amber…

 

How different was youth – to dreams addicted,

I felt with my like-minded friends so strong

And planned life as a joyous reign ere long.

How different the present day’s constricted

 

Existence each one has, by duties’ curse

And many longings each a timid man

Who seeks to make of things just what he can

Of family, set tasks and writing verse!

 

Over us winter looms as days grow shorter

Each man’s alone; the former bond so dear

Has come undone, and, old pals far and near,

I scarcely dare beg friendship from your quarter!

 

Each man roamed far in search of just his own

Domain, a place where he no others found.

He sang his song, created his own sound,

Or lost himself in silence all alone.

 

And shall we come together just once more,

In this life or the next, meet up and share?

We were devout back then and well aware

That better things than dreaming lay in store.

 

No satisfaction though meant we re-won

The joy our former longing brought alive,

We wish, time and again, we could revive

Togetherness in hearts that beat as one.

 

I see September’s slowly fading leaves,

Their green turns gold, their gold a pallid yellow

My sadness stems from being a lone fellow

Who in no fellow-man can quite believe.

 

 

ZKV 12:

SEPTEMBER 28TH, 1938

Two days before the signing of the Munich agreement, my father was sent a bill from Larg & Sons (London) Ltd. for 90 guineas – roughly the price of a car at the time. The bill would be covered by my mother’s father as it was for his wedding present to them. They could choose between a car and: ‘One Upright Mahogany Overstrung Piano Model 1a No. 123014 by Blüthner’. From Leipzig in Nazi Germany. They chose the piano.

Before I start school at just under five, I sit at it, legs dangling and ‘tinkle’. From five onwards, I have lessons. It is a fine instrument, rich in tone, particularly in the bass, unboasting but rounded, calling for a fairly light touch. I am taught classical music, but even that is deemed too frivolous for Sundays by my father, who only permits ‘sacred music’ to be played on that day of the week. The Methodist Hymn Book stands on top of it, alongside a box of Black Magic chocolates.

In the early 1990s, when my mother was to move to a nursing home, my brother swathed it in blankets and it was sent across the North Sea to Odense. The man in the removal van swore and cussed as he unloaded it and refused to take it further than the front lawn, so as not to ruin his back. It took a while to get his boss to relent and send two professionals to cart it into the house. While it was on the path by the front lawn, I sat down at it and started to play. To my surprise my fingers would only play hymn tunes.

The piano stands a few metres away from where I write. It is my oldest companion. I am still wary of if, suspecting it of being a Blüthner pianola in disguise. At will, it can insert punched rolls into my brain and play me, while I sit, watching time being erased.

Emil Aarestrup: 'Angst'

 

Angst

 

Hold fastere omkring mig

Med dine runde Arme;

Hold fast, imens dit Hjerte

Endnu har Blod og Varme.

 

Om lidt, saa er vi skilt ad,

Som Bærrene paa Hækken;

Om lidt, er vi forsvundne,

Som Boblerne i Bækken.

 

 

Fear

 

Hold tighter still, your firm arms

Place round me and enfold me.

Hold tight while yet your heart beats

And let its warmth console me.

 

A short while, and we’re parted,

Like berries in the hedgerow;

A short while, and we’ve vanished

Like bubbles in the stream flow.

 

Emil Aarestrup (1800-56): Tag dette Kys, og Tusind til, du Søde'

 

 

 

TAG DETTE KYS, OG TUSIND TIL, DU SØDE

 

Tag dette Kys, og Tusind til, du Søde,

Lad Øiet tale frit, Amor indskrænker

Kun Stemmens plumpe Sprog; og i hans Lænker

Er Kys, Omfavnelser ei nogen Brøde.

 

Jo tiere sig vore Læber møde,

Jo meer beruust paa ingenting jeg tænker.

Min Prosa jeg til Cancelliet skjænker,

Og saa kan Riim og Vers elskværdigst gløde.

 

Vel føler jeg, for Elskovsild tilfulde

Er Formen, skal den være reen og plastisk,

Kun den, som dine Arme aabner, Hulde.

 

Men for min Tænksomhed et Net jeg fletter,

For mine Viisdomssuk, et ret elastisk,

Og dog et smukt og snævert, i Sonetter.

 

 

ACCEPT THIS KISS, A THOUSAND MORE, MY TREASURE

 

Accept this kiss, a thousand more, my treasure,

Let eyes be darts, for Cupid muddles letters

To tongue-tie lovers’ speech, while in his fetters

Are kisses and embraces guiltless pleasure.

 

The more our lips fulfil their fated mission,

The more my thoughts intoxicated hover.

My prose to state officials I hand over,

So rhyme and verse can find their sweet fruition.

 

It’s true I feel, for passion’s flame is really

Form pure and simple, if it would be plastic,

But that, my love, which your arms open freely.

 

But for my thoughtfulness a net I fashion -

One for my sighs of wisdom quite elastic -

The beauteous sonnet’s fine and tight-meshed scansion.

 

Henricus Keuls (1883-1968): De wijzen blijven achter bij de dwazen' (PS 73)

 

DE WIJZEN BLIJVEN ACHTER BIJ DE DWAZEN

 

De wijzen blijven achter bij de dwazen,

De wijsheid wandelt traag op stugge voet,

De dwazen hebben de muziek in ’t bloed

En houden nimmer op zich te verbazen.

 

De wijze formuleert in strakke phrasen

Het laatste oordeel over kwaad en goed,

De dwaas zweeft tussen wanhoop en extase

En gaat dansend zijn noodlot tegemoet.

 

Het eindpunt van de wijsheid is altoos

Het weten dat men nooit iets heeft geweten

Of weten zal. De dwaas plukt snel een roos

Om in een droom de waarheid te vergeten.

Al worden werelden uiteengereten,

De wijsheid preekt, de dwaas blijft zorgeloos.

 

 

WISE MEN WILL LAG BEHIND THOSE WHO ARE FOOLS

 

Wise men will lag behind those who are fools,

For wisdom’s steps are slow and thick with mud,

The foolish all have music in their blood

And live in wonder as they flout fixed rules.

 

Wise men form phrases rigid and uptight

For good and evil that are up to date,

Fools hover twixt despair and wild delight

And cheerfully dance off to meet their fate.

 

What wisdom ends up claiming that it knows

Is nothing has been known by anyone

Or ever will. The fool just plucks a rose

So he in dreams truth can forget and shun.

Though worlds be torn apart, their course be run,

Wisdom will preach, the carefree fool have fun.

 

 

Translated in collaboration with Albert Hagenaars

Poetic Synapses 73

 

Morten Blok: 'Da jeg vågner...'

 

When I wake up I see my skull

reflected in a glass of water.

 

Then the sounds arise

of dried fish slapping against the frames in the breeze

insects and the women’s stilettos against the pavement

 

and the water quivers strongly.

Martinus Nijhoff: 'Memlinc'

 

Memlinc

 

Ernstig en eenzaam staat

Tusschen de holten van

Hemel en aarde de man

Die Gods woorden verstaat,

 

Antwoord weet, maar nog zwijgt

Zoo lang de vraag nog klinkt,

Wacht tot de wereld verzinkt

En een ster de zon overstijgt.

 

Hong’rend naar eeuwigheid

Brak hij zijn leven als brood,

Proefde in dit voedsel den dood,

Deed afstand, en houdt zich bereid.

 

Luisterend, zwijgend, en in

Vroomheid bereid: voorwaar,

Dit is geen einde nog, maar

Een voorgoed begonnen begin.

 

 

Memlinc

 

Solemn and lonely stands

Between the hollows of

Heaven and Earth the man

Who God’s word understands,

 

Has answers, yet stays mum

While questioning’s not done,

Waits till the world sinks down

And a star outsoars the sun.

 

Hung’ring for endlessness

This life he broke like bread

In this food tasting death,

Stepped back, in readiness.

 

Listening, silent, and in

Piety primed: though no

Clear ending as yet, a slow

But permanent way to begin.