Refereyn
Het es goet vrouwe sijn, maer veel beter heere.
Ghij maegden, ghij weduen, onthoudt dees leere;
Niemandt hem te zeere om houwen en spoede.
Men seydt: daer geen man en es, daer en es geen eere;
Maer die gecrijgen can cost en cleere,
Niet haest haer en keere onder eens mans roede.
Dit es mijnen raedt: weest op u hoede,
Want zoo ic bevroede, ic ziet gemeene,
Als een vrouwe houdt, al esse eel van bloede,
Machtich van goede, zij crijgt aen haer beene
Eenen grooten worpriem; maer blijft zij alleene,
En zij haer reene en zuver gehouden can,
Zij es heere en vrouwe, beeter leven noeyt gheene.
Ic en acht niet cleene thouwelijck, nochtan
Ongebonden best, weeldich wijf sonder man.
Proper meyskens werden wel leelijcke vrouwen,
Arm danten, arm slooren; hoordt jonck metten ouwen!
Dit sou mij doen schouwen thouwelijck voorwaer.
Maer, wachermen, als zij den man eerst trouwen,
Zij meynen de liefde en mach niet vercouwen;
Dan eest hem berouwen eer een half jaer:
Och het pack des houwelijcx es alte zwaer!
Zij wetent claer, diet hebben gedraghen.
Een vrouwe maeckt door vreese menich mesbaer,
Als de man hier en daer gaet druck verjagen,
Drincken en speelen bij nachte, bij dagen;
Dan hoortmen beclagen dat ment oeyt began,
Dan en muegen u helpen vrienden oft magen.
Dus hoordt mijn gewagen en wachter u van:
Ongebonden best, weedich wijf zonder man.
Ooc compt de man somtijts droncken en prat,
Als dwijf haer gewracht heeft moede en mat;
Want men moet al wat doen, salmen thuys bestieren.
Wilt zij dan eens rueren haer snatergat,
Zoo werdt sij geslagen med vuysten plat;
Dat droncken vol vat moetse obedieren.
Dan doet hij niet dan kijven en tieren,
Dat sijn de manieren; wee haer diet smaeckt!
Loopt hij dan elders bij Venus camerieren,
Peyst, wat blijder chieren men thuys dan maeckt.
Ghij maegden, ghij vrouwen, aen ander u spaeckt,
Eer ghij ooc gheraeckt in zelcken gespan.
Al waert dat ghij mij al contrarie spraeckt,
Mij en roeckt wiet laeckt, ic blijver weer aan:
Ongebonden best, weeldich wijf zonder man.
Eene vrouwe ongehoudt moet derven smans gewin;
Zo en derf zij ooc niet wachten zijnen sin.
En, na mijn bekin, de vrijheydt es veel weerdt.
Zij en werdt niet begresen, gaet sij uut oft in;
En al moest zij leven op haer gespin,
Voorwaer veel te min zij alleen verteerdt.
Een ongebonden vrouwe werdt alom begeerdt,
Al eest datse ontbeerdt eens mans profijt,
Zij es meester en vrouwe aan haren heerdt.
Te gane onverveerdt, dats een groot jolijt.
Zij mach slapen en waken na haren appetijt,
Zonder yemandts verwijt; blijft ongebonden dan,
De vrijheyt te verliezen, geen meerder spijt.
Vroukens, wie ghij sijt, al creegdij eenen goeden Jan,
Ongebonden best, weeldich wijf zonder man.
Princesse
Al es een vrouwe noch zo rijck van haven,
Veel mans die achtense als haer slaven.
Ziet toe, alse u laven met schoonen proloogen,
En gelooft niet soo saen, maer laetse draven;
Want mij dunckt, de goey mans sijn witte raven.
Acht niet wat gaven zij u bringen voor oogen;
Alse een vrouwe hebben int nette getoogen,
Es liefde vervloogen, dit sien wij wel.
Int houwen werdt menige vrouwe bedroogen,
Die moeten gedoogen groot zwaer gequel;
Haer goedt werdt verquist, de man valt haer fel.
Ten es vrij geen spel, maer noeyt zwaerder ban.
Tes somtijts om tgeldeken en niet om tvel
Dat de zelcke zoo snel liep dat hij stan.
Ongebonden best, weeldich wijf zonder man
Ballade
To be a woman’s fine, a man far better.
You maids, you widows keep this to the letter:
Don’t haste or fret to see yourselves soon wed.
It’s said that manless you are honour’s debtor;
If finding food and clothes though does not fetter,
Let no man master both your house and bed.
Take my advice: Be wary where you tread
It seems to me, where’er I cast my gaze,
That if a woman choose – though nobly bred
And rich in goods – to wed she all her days
Will spend short-tethered; if alone she stays
Instead both pure and chaste she’ll, I profess,
Be mistress of a life excelling praise.
With marriage I’ve no quarrel, nonetheless
Not tied by husbands women prosper best.
Maids fair of face make wives plain to behold,
Poor frumps, poor drudges; take care, young and old!
From wedlock’s hold I thus should clearly sheer.
Alas, once they are wed they’ve soon extolled
A love which they believe cannot grow cold;
This they will rue within just half a year:
The yoke of marriage makes life far too drear!
Of this all those who’ve wed are well aware!
And women make much clamour out of fear
When husbands seek distraction here and there,
Spend nights and days in inn and gambling lair;
Then wives swear that they rue their foolishness,
But friends and family can’t ease their care.
So stay on guard, and hear what I profess:
Not tied by husbands women prosper best.
The man comes home at times drunk as a lord,
Pesters his wife, exhausted by her chores;
No time to pause if she the house shall run.
And should she feel like countering his roars,
He strikes her in the face or to the floor;
That drink-logged vat’s commands she may not shun.
For all he’ll do is rant and rave at one,
So are things done; poor wife who such must bear!
And if with other women he’s begun,
What joy to rule the home when he’s not there.
You maids, you women, quench your thirst elsewhere
Ere you would hitch yourself up to distress.
Though you a view opposed to mine all share,
I simply do not care, but still profess:
Not tied by husbands women prosper best.
Unkept, a woman must man’s wealth forgo;
His will though likewise she need never know.
And freedom, I maintain, is of great worth.
Without account she’s free to come and go;
Though she must spin to earn her bread, all know
To feed one mouth it takes a lesser purse.
Not tied, she’s envied everywhere on earth,
And though a husband’s income is denied,
As mistress she is master of her hearth.
To freely move is joy none can deride.
To sleep or wake at will she may decide,
With none to chide – so stay untied, don’t rest.
Lost freedom is the worst ill ever tried.
Wives everywhere, though good blokes line your nest,
Not tied by husbands women prosper best.
Princess
Though women may have wealth none can deny,
They’re viewed as slaves by men both low and high.
Should they with fine words ply, then stop them short
And tell them to push off if they should try;
In number good men with white ravens vie.
Away from all gifts shy that they have brought,
As soon as in their mesh the woman’s caught,
Love is as nought, it’s seen repeatedly.
In marriage man’s deception’s grimly taught,
With sorrows fraught, she suffers constantly;
He squanders all her wealth, won’t let her be.
No game for free, but heavy curse no less.
Oft money rules not love when you can see
Such men run till their lungs burst out their chest.
Not tied by husbands women prosper best.
