C.O. Jellema: 'De vita beata' (De vita beata/De vita beata)

 

DE VITA BEATA

 

‘Leven, broeder Gallio, willen allen gelukkig,

doch blind zijn zij voor wat het leven

gelukkig maakt.’ Toen echter,

na onweersbui vanmorgen, Seneca,

over de natte vlakte van het gazon

een kikker sprong, zo duidelijk

verzaligd in mijn ogen, was het of ik

met zijn glad lijfje voelen kon –

wat anders is geluk, had ik het nooit

gezien, hoe zou ik het zo kennen -,

zo in zijn element, zo onbewust

die mooie bogen van zijn sprongen op het gras.

 

 

DE VITA BEATA

 

‘Everyone, brother Gallio, would lead a happy life,

yet they are blind to what would

make life so.’ When though this morning,

Seneca, after a thundery shower,

a frog made leaps across the wet 

expanse of lawn, so clearly

blissful in my eyes, it was as if

with his slick body I could feel –

what else is happiness; had I not

seen it, how would I recognise it –,

so in his element, so unaware

those lovely arches of his leaps across the grass.

 

 

DE VITA BEATA

 

’Alle, broder Gallio, vil leve lykkeligt,

dog er de blinde over for det som skaber

et lykkeligt liv.’ Men denne morgen,

Seneca, efter et kortvarigt tordenvejr

da en frø tog store spring over

græsplanens våde flade, så åbenlyst

lyksalig i mine øjne, var det som om

jeg med dens glatte legeme kunne føle –

hvad ellers udgør lykke; havde jeg ikke

set den, hvordan kunne jeg så genkende den –,

så i sit element, så ubevidst

de smukke buer af dens springen over græsset.

 

 

C.O. Jellema: 'Foto negatief' (Photo negative/Foto negativ)

 

Foto negatief

 

Met grote vingervlugheid

heb ik de tuin vol bloemen gezet,

het gras gemillimeterd en het

straatje naar de voordeur geveegd;

 

heb ik de wanden van de kamer aangetikt

om hun klank van kristal, en kranten

op tafel gelegd voor gezelligheid,

een boek open op zomaar een bladzij;

 

en toen ben ik gaan zitten op een stoel,

met gevouwen handen en volstrekt niet leunend –

zo zat mijn grootmoeder vroeger in ’t zwart,

als een kruisspin in haar web tussen de geraniums.

 

 

Photo negative

 

With great dexterity

I have filled the garden with flowers,

given the grass a crew cut and swept

the path up to the front door;

 

I have tapped the walls of the room

for their crystalline ring, and placed

newspapers on the table for cosiness,

left a book open at a random page;

 

and then sat myself down on a chair,

my hands folded and not leaning in the slightest –

just like my grandmother earlier sat in black,

like a garden spider in its web among the geraniums.

 

 

Foto negativ

 

Med stor fingerfærdighed

har jeg fyldt haven med blomster,

karseklippet græsset og fejet

stien frem til hoveddøren;

 

har jeg banket stuens vægge let

for deres kristalklang, og lagt

aviser på bordet for hyggens skyld,

en bog åben ved en tilfældig side;

og bagefter har jeg sat mig i en stol,

med foldede hænder og slet ikke foroverbøjet –

nøjagtig som tidligere min sortklædte bedstemor sad

som en korsedderkop i sit spind mellem geranierne.

C.O. Jellema: 'Kvernes' (Kvernes/Kvernes)

 

KVERNES

 

Soms, onvoorzien, kom je aan

waar je wilt zijn, je ligt in het gras,

ogen dicht. Wat je zag: de weerspiegelde

blauwende bergen, van oever naar

oever een veerboot een stip in het diepe

rimpelend water, naast je de houten

stafoude kerk van Kvernes, onder

bomen bemost van zijn doden de steen –

 

beeld in je hoofd is het al, dat dit

deelt met je tastende hand langs de

kerkwand, de stap van je voet van

grafsteen naar grafsteen, je ligt met je

rug aan de rotsgrond, een fluister-

wind in je oorschelp, je ademt het

gras in, de geurloze warmte van

nazon, deze heldere noordse

 

september: hier ben ik – en even geen

denkwerk, zintuiglijker levend een

waarheid, dit alles, dat samen het

blijvende uitbeeldt (alsof niet

ergens een mens wordt vermoord op zijn

vlucht voor de honger, alsof niet), dit

heelzijn achter mijn huiddunne ooglid – toch

als gewoonlijk wint weer bewoording: zo

 

herbergt mijn hier nu verzadigd gestrekte

en voor mezelf met welk geloofwaardig

innerlijk oog als vanboven daar in het

gras aan de fjordkust waarneembaar

rustende lichaam een landschap: het

werd wat het waarnam, maar weet dat, dus

blijft niet – want nergens, zelfs hier

niet, kan aankomst voorgoed zijn.

 

 

KVERNES

 

Sometimes, unforeseen, you arrive

where you would be, you lie in the grass,

eyes closed. What you saw: the reflected

blueing mountains, from shore to

shore a ferry a speck in the deep

ruffling water, close by the wooden

stave-old church of Kvernes, beneath

trees the stone moss-covered with its dead –

 

already pictured in your head, which shares

this with your hand feeling along the

church wall, the tread of your foot from

gravestone to gravestone, you lie with your

back to the rocky ground, a whispering

wind in the shell of your ear, you breathe in

the grass, the unscented warmth of

late sun, this transparent northern

 

September: here I am – briefly voided of

thinking, living a truth through the

senses more, all this which together

would tell of the lasting (as if not

somewhere someone is murdered when

fleeing from hunger, as if not), this

wholeness behind my skin-thin eyelids – though

as usual wording wins through: so

 

here now my contented outstretched body

(with what credible inner eye as from

above perceptible to me resting there

in the grass down by the edge

of the fjord) houses a landscape: it

became what it perceived, but knowing that

can’t last – for nowhere, not even

here, is arrival for ever.

 

 

KVERNES

 

Til tider, uforudset, ankommer du dér

hvor du vil være, du ligger i græsset,

med lukkede øjne. Det du så: de genspejlede

blånende bjerge, fra strand til

strand en færge en prik i det dybe

krusende vand, ved siden af dig Kvernes’

ældgamle stavkirke, under træer

den af sine døde mosbegroede sten –

 

et billede i dit hoved er det allerede, som

deler dette med din famlende hånd langs

kirkevæggen, din fods trin fra

gravsten til gravsten, du ligger med

ryggen mod klippegrunden, en hviske-

vind i din øremusling, du indånder

græsset, den duftfrie varme af

eftersol, denne lyse nordlige

 

september: her er jeg – en kort stund uden

tankevirksomhed, lever mere sanseligt en

sandhed, alt det, der samlet skildrer

det vedvarende (som om ikke et eller

andet sted et menneske bliver myrdet på

flugt fra sulten, som om ikke), dette

at være hel bagved mit hudtynde øjenlåg – dog

som sædvanligt vinder formuleringer frem: så

 

huser mit nu mættede udstrakte

og for mig selv med hvilket troværdigt

indre øje som fra oven dér i græsset

ved fjordkysten iagttagelige

hvilende legeme et landskab: det

blev det som det iagttog, men ved dette, altså

varer ikke ved – da ingen steder, selv ikke

her, kan ankomst være for altid.

C.O. Jellema: 'Drijfjacht' (Battue/Klapjagt)

 

DRIJFJACHT

 

Plat op de rug zijn lange lepeloren,

gedoken in de vore lag de haas,

en ik, terwijl ik naderbij kwam, deed,

mijn taak van drijver dus verzakend, of

hij niet gezien werd, niet zijn ogen puilend

van angst, blikloos alsof niet mij hij waarnam,

niet achter mij de wijde vrijheid, maar

een niets in zich, een gat waar hij voor lag,

te diep, te breed om nog te durven springen.

Toen, met een stap van mij aan hem voorbij,

in een seconde was hij weg - me wendend

(verwensing uit de slootwal, doch geen schot)

zag ik hem rennend naar de horizon,

al haast een stip op wit bevroren klei.

 

Hoe zal zijn einde zijn geweest? In wijn

gestoofd, onder een auto of gewoon

van ouderdom tussen de koude voren -

wanneer in 't voorjaar op het veld voor huis

de hazen buitelen, denk ik aan hem:

hoe angst een plotselinge kracht kan zijn

die je bevrijdt tot in je kloppend hart.

Misschien zal, als het gat dat groeit in mij

te diep, te breed wordt om te kunnen springen,

bij god, een haas mijn voorspraak zijn (want ook

een dier dat angst kent heeft een ziel die wordt

verlost), al was het maar doordat die morgen

mij heugt, die ene stap, en dat instinct

waarmee bestaan zich redt op eigen kracht.

 

 

BATTUE

 

Long spoonlike ears against his back full-flattened,

huddled deep in the furrow lay the hare,

and I, as I drew nearer, pretended,

forsaking my task as a beater, not

to have caught sight of him, not his eyes bulging

with fear, void as if not perceiving me,

not behind me unbounded freedom, but

an inner nothing, a hole at his feet,

too deep, too wide to dare to think of leaping.

Then, as I made the step that took me past him

in a split second he was gone – and turning

(to cursings from the ditchside, though no shot)

I saw him make his dash for the horizon,

a mere dot now on white hard-frozen clay.

 

How did he meet his end I wonder. Braised

in wine, run over by a car perhaps

or simply from old age among cold furrows –

when in spring in the field outside the house

the hares romp and tumble, I think of him:

how fear can sometimes be a sudden force

that sets you free down to your pounding heart.

It could be, if the hole that grows in me

becomes too deep, too wide for any leaping,

a hare will plead my case with god (for

an animal that knows fear has a soul, too,

that is saved), if only since I remember

that morning, that one step and that instinct

with which life saves itself by its own force.

 

 

 

KLAPJAGT

 

De lange skeører fladt ned langs ryggen,

sammenkrøben i furen lå haren,

og jeg, imens jeg trådte nærmere,

svigtende min klapperpligt, lod 

som om den ikke var set, ikke dens angst-

sprængte øjne, tomme som om ikke jeg,

ikke den store frihed bag mig fandtes, men

et intet, et hul der lå foran den,

for dybt, for bredt til at vove springet.

Så, med et skridt fra mig forbi den,

på et sekund var den borte – da jeg vendte mig om

(til eder fra diget, men intet skud)

så jeg den pilende mod horisonten,

en lillebitte prik nu mod rimfrosset ler.

 

Hvordan blev mon dens endeligt? Grydestegt

i vin, under en bil eller helt almindeligt

af alderdom mellem de kolde furer –

Hver gang harerne om foråret slår kolbøtter

foran mit hus, tænker jeg på den:

at angst kan være en pludselig kraft

der frigør dig indtil dit bankende hjerte.

Kan det tænkes, hvis det hul der gror i mig

bliver alt for dybt, for bredt for at kunne overspringes,

en hare foran gud vil tale min sag (for selv

et dyr der kender angst har også en sjæl der

kan frelses), og var det kun fordi jeg husker

denne morgen, dette skridt, og det instinkt

med hvilket livet redder sig af egen kraft.

 

 

C.O. Jellema: 'Zeegezicht' (Sea Vista/Havudsigt)

 

ZEEGEZICHT

 

Op de palm van jouw hand, in dat landschap

van gevormde levenslijnen, niet groter

dan een flinke waterdruppel

 

– terwijl zonsondergang de hele

hemel boven de eindstreep van het eiland

ginds in Turner-kleuren zet –

 

die babykrab, voorzichtig

van tussen de basaltblokken geraapt,

zijn onderkomen waar hij wachtte op de vloed.

 

Nog kleiner dan de nagel van jouw pink,

zijn grijsblauw pantsertje nog niet verkalkt,

krabbelt hij zijwaarts over plooi en heuvel,

een onbekende wereld, verontrust

dat bodem warmte geeft.

 

Dan, op de rand van dat heelal,

laat hij zich zonder aarzeling terugvallen in

de veiligheid van spleten, zeezand, steen,

met achterlating van een beeld, van

haast een naam.

 

Nu is het of wij, samen onder aan de dijk,

worden gezien, terwijl het water stijgt

en in doorschijning spiegelt hoe de hemel kleurt.

 

Heeft iemand iets gezegd? Nee, niemand sprak.

 

 

SEA VISTA

 

In the palm of your hand, in that landscape

of shaped life-lines, no larger

than a good-sized drop of water –

 

while sunset colours all the

sky above the island finish line

out there in Turner shades –

 

that baby crab, carefully eased

from between the blocks of basalt,

its shelter where it waited for the tide.

 

Still smaller than your little finger’s nail,

its grey-blue armour not yet calcified,

it scrambles sideways over folds and hillocks,

an unfamiliar world, alarmed

at ground that gives off warmth.

 

Then, on the rim of that universe and with no

hesitation it lets itself fall back into

the safe terrain of fissures, sea sand, stones,

leaving behind an image,

almost a name.

 

It seems as if, down by the dike together,

we now are seen, while evening waters rise

and, in translucence, mirror the suffusing sky.

 

Did someone say something. No, nobody spoke.

 

 

HAVUDSIGT

 

I din håndflade, i dette landskab

af formede livslinier, ikke større

end en pæn dråbe vand

 

– mens solnedgangen farvesætter

hele himlen over øens målstreg

derovre med Turner-nuancer –

 

denne babykrabbe, forsigtigt

samlet op mellem basaltblokkene,

dens husly hvor den ventede på tidevandet.

 

Endnu mindre end din lillefingernegl,

dens gråblå lille rygskjold endnu ikke blevet til kalk,

kravler den sidelæns over fold og bakke,

en ukendt verden, ængstelig

ved et underlag der afgiver varme.

 

Så, på kanten af dette univers, lader den

sig uden tøven falde tilbage i

trygheden af sprækker, havsand, sten,

og efterlader kun et billede,

næppe et navn.

 

Nu er det som om vi, sammen nede ved diget,

bliver set, mens vandet stiger

og spejler gennemsigtigt himlens farveskift.

 

Sagde nogen noget? Nej, ingen talte.

 

 

Tsjêbbe Hettinga: 'II: Ljocht en dei ferrane...'

 

II

 

Ljocht en dei ferrane

As bline leavjenden, neaken

As de see, wyld as de weagen strânjend

Yn eagen dy’t eagen it tinken benimme.

En fan fier, wyn yn ‘e wol, gersfrettend, de winterskiep

 

Under gysten stirnzen,

Seefûgels boppe it floedmerk –

It kymstrakke twaspoar fan earmoed en

Ferlittenens (gesicht dat it witen ûntstrûpt),

Iensume jacht fan ‘e skraits yn pûsters tebeksetten.

 

Tusken de blauwe kust

Fan it westen en de grize

Herne fan it grimmitich noarden rint,

Ut it lead hingjend troch de gisel fan ‘e wyn,

In frou mei seegriene eagen dy’t fergeat om te sjen.

 

Op de swarte hakken

Fan ’t lot (dat wiist nei in doar mei

In matte fan ‘en mar wachtsje’ derfoar),

Wrakselet se, nacht foar noch nei, yn it mulpunt

Fan leechte, nei neat dat har har namme tasizze sil.

 

 

II

 

Light and day coalesce

Like blind lovers, naked

As the sea, wild as the waves stranding

In eyes that deprive eyes of thought.

And far off, wind in their wool, grazing winter sheep

 

Beneath stormy terns,

Sea gulls above the tidemark –

The taut twin skyline track of destitution and

Desolation (a face that eludes knowledge)

The lonely hunt of the osprey into gusts of wind.

 

Between the blue coastline

Of the west and the grey

Quarter of the grim north, a woman walks –

Hanging lopsided because of the lashing wind –

One with green eyes, who forgot to look around her.

 

On the black heels

Of fate (that points to a door

With a mat of ‘just wait and see’ in front of it)

She struggles, night neither ahead nor behind, at the hub

Of the emptiness, for nothing willing to pledge her her name.